SERVET ASLLAN ZALOSHNJA , NJË RILINDËS I SHQUAR,POR DHE NJË HUMBËS I MADH. Nga Asqeri Diko

Në 87-Vjetorin e vdekjes .

Është shumë e vështirë të shkruash për figura me përmasa të mëdha historike, që i kanë shërbyer Atdheut në Shtrëngatat e Kohës Osmane dhe më pas, nëse nuk je futur të gërmosh e të zbulosh dokumente në labirinthet e arkivave ose në arkivat personale të këtyre njerëzve që kanë bërë Epokë . Koha ecën dhe trimat a zgalemat e shekujve, ecin dhe na vështrojnë,se çfarë shkruhet për ata . Kohrat,vështrojnë kohrat dhe tregojnë historinë e shtrëngatave të shekujve të lirisë,për gjuhën shqipe, për çlirimin kombëtar. Në këtë truall të Historisë Kombëtare,janë pjesë përbërëse dhe burrat e Zaloshnjes së Shqipërisë,që e treguan veten atdhetarë të kohrave historike . Për kë të shkruash më parë ? Historria e lavdishme e Zaloshnjes,fillon me Mahmut Dosti Zaloshnja dhe më pas ,me Servet Dosti Zaloshnja . Viti 1860 solli lindjen e djalit të Muhamet Zaloshnjes . Ky djalë , Mahmuti ,do të rritej e do të bëhej luftëtar i Lidhjes së Prizrenit më vonë . Po ashtu dhe viti 1885 ,solli në jetë,djalin e Asllan Zaloshnjes,Servetin .Pikërisht , këta vite,do të ishin kreshta e burrërisë , e trimërisë,e arsimimit të mëpastajshëm të popullit të Zaloshnjes. Ikën vitet dhe bashkë me ata ,u burrëruan dhe zgalemat e këtij fshati . Mahmuti formoi çetën e lirisë kundër osmanëve .Kur thërriste ai trimat e Tomoricës dhe deri në Sulovë e Gramësh,i mblidheshin 500 vetë,siç vjershëron poeti,shkrimtari,mësuesi,Hekuran Zhiti në poemën madhore prej 1322 vargje , ku ngre lart heroizmin e zaloshnjarëve,me Mahmutin dhe Servetin në krye . Vargjet e mëposhtme ja sesi e tregojnë trimin e shekujve :

“… Atje lart,në krye të fshatit ,

e nderojnë një shtëpi.

Me breza e mure të fortë.

Rreth e rrotull , me frëngji.

Dukesh tamam, si kështjellë,

që përdor plumbin,barutin.

Ja,kjo çerdhe prej shqiponje,

lindi dhe rriti ,Mahmutin.

Trup i lidhur,ballëgjerë .

Gazmor,i qeshur,përherë .

Kur qe puna për atdhe ,

vërenjtesh,si qielli me re ….”

Në këtë shkrim,do pasqyroj pakëz jetën e veprën e Servet Zaloshnjes, në 87- vjetorin e vdekjes .

I nderuar,lexues ! Më 15 tetor 1931,rrahu për herë të fundit, zemra e rilindësit të shquar të Shqipërisë,Servet Asllan Zaloshnja. Emri dhe Vepra e tij, në shtrëgatat e kohës osmane dhe mëpastaj ,është shumë e madhe për atdhedashurinë. Ai , formoi çetën e parë në Skrapar,në Zaloshnje,me trimat e këtij fshati kunder osmanëve,në maj 1905. Për formimin e kësaj çete të parë dhe për shumë ngjarje historike të Servet Zaloshnjes, shkruan dhe Sulejman Nishova në librin “Riza Cerova”, në faqet :18-20 e 33 të librit .Në këtë çetë të Zaloshnjes,morën pjesë mbi 80 veta si :Sakoll Dosti,Hasan Dosti,Gani Shimi, Fejzi Shimi,Sako Shimi,Zyber Shimi,Sejdin Shimi,Qazim Qato,Kajo-Kasëm Qato, Idriz Çela,Rrapo Çela,Shahin Dyrmishi,Alo Dyrmishi,Osman Ismailaj, Arshin Ismailaj Sadik Kuçuku,Ramiz Kuçuku,Sulçe Sula,Saliko Sula,Hajrulla Çarçani,Novruz Çarçani,Hamzo Balliu, Hysë Feka,Fejzo Feka,Hodo Sojati e shumë të tjerë .Trimat luftonin nën udhëheqjen e Servetit dhe zëvendësit,Mahmut Dostit në jug të Atdheut .Çeta e tyre,bashkëpunonte dhe me çetat e :Sali Butkës,Bajo e Çerçiz Topullit, etj , të cilët kishin ardhur disa herë në shtëpin historike të trimave.. Krahas veprimtarisë luftarake, Serveti kishte si qëllim arsimimin e popullit të fshatit e të Tomoricës. Mbledhja e Frashërit e vitit 1906,e drejtuar nga Abdyl Frashëri, për mësimin e gjuhës shqipe,thirri në atë Kuvend dhe Servetin e Zaloshnjes. Udhëzimet e Kuvendit u bënë busull ndriçuese në Skrapar .Më 06 maj 1906 ,në Çorovodë ,u bë mbledhja e“Klubi Pellazgu “,ku mori pjesë dhe Servet arsimdashësi . Mbas mbledhjes për çështjen e hapjes së shkollave shqipe, Serveti vjen në vendlindje dhe së bashku me Mahmutin ,hapën në shtëpitë e tyre, shkollën .Këtë punë e vazhdoi deri në 14 qershor 1914,sigurisht me ndërprerje,se ishte kohë lufte ..Me kujdesin e tij, në vitin 1925,qeveria e asaj kohe,dërgoi mësues Petref Therepelin . Kështu Serveti qe dhe mësuesi i parë i fshatit dhe komandanti i Çetës së parë në Skrapar 1905 dhe i çetës tjetër të vitit 1908 ,ku kishte luftëtarë nga Tomorica,Berati, Mallakastra ,Gramshi,etj .

Koha do të vinte shpejt .

Ai do të ngjeshte krahëve e brezit,

gjerdanin e fishekëve, të Lirisë .

Me të tjerë shqiponja të atdheut ,

do të kërkonte lirinë e Shqipërisë .

Zemra të bëhet përsëri mal mbi mal, kur shfleton historinë e gjëmimeve e të krismave të trimave syshqiponjë të fshatit tënd, në shekujt e larë me gjakë e me nder, kundër mizorëve të këtij atdheu të shtrenjtë, si: Alush , Sakoll e Kahreman Dosti Zaloshnja, Kajo e Qazim Qato, Rrapo e Idriz Çela, Harulla e Novruz Çarçani , Alo Dyrmishi… Këtë Histori Mizorësh, e lexoi dhe e vuri në gjakun, zemrën e mendjen e vet edhe luftëtari i së ardhmes, Servet Dosti. Vitet e mëpastajshëm, do të sillnin ngjarjet e veprimtarisë luftarake e të punës si mësues .

Në foto :i dyti , Servet Zaloshnja dhe i treti Mahmut Zaloshnja

Gjatë viteve 1911-1912,Mahmut e Servet Zaloshnja, luftuan me atdhetarë për rritjen e lëvizjes së armatosur, me çetat e Babë Dudë Karbunarës, Baba Medin Gllavës, Kamber Velabishtit, në Skrapar, Tërpan, Shpirag e gjetkë. Më 10 – 23 korrik 1912 , u mblodh Kuvendi i Sinjës me përfaqësues të çetave kryengritëse të Jugut, mes tyre dhe: Servet , Mahmut Zaloshnja dhe Babë Duda . Në Memorandumin e Sinjës,Mahmuti ,ka nr.10 ,kurse Serveti,13. Për marrjen pjesë të Servetit dhe të Mahmutit, në Kuvendin e Sinjës, historiografia shqiptare , nuk kishte zbardhur ndonjë dokument historik ,derisa u përkujtua 100 – vjetori i Memorandumit të Sinjës .

Serveti e Mahmuti,në Kuvendin e Sinjës

Nëntori i 1912-ës , e thirri si delegat të Skraparit, për Qarkun e Beratit . Ai , u nis nga Skrapari ,- thuhet me 300 trima , sipas dokumentit të mëposhtëm, që ndodhet në arkivin e muzeut të Çorovodës. Zemra dhe mendja e tij , i rrihnin pranë plakut të mençur Ismail Qemal bej Vlorës , që do t”na sillte Mëvehtësinë e Atdheut , ndaj një Perandorie të madhe të osmanëve të tërbuar . Ai nuk qe vetëm nga fshati, por , bashkë me Mahmutin,luftëtarin e Lidhjes së Prizrenit dhe me : Alo Dyrmishin, Fejzi Shimin,Hodo Sojatin ,Osman Ismailin , Sako dhe Sejdin Shimin,Sadik Kuçukun , Hasan Dostin,Sakoll Dostin ,Rrapo Çelën,Hajrulla Çarçanin ,Veli Dostin,Haxhi Kodhelin , Hysen Ismaili dhe të tjerë, përveç trimave të Tomorricës, të Skraparit e Beratit .

Dokumenti i muzeut-Skrapar

Serveti,mori pjesë në Kongresin e Durrësit,në Kongresin e Lushnjes .Nuk ka data e ngjarje,pa marrë pjesë Servet Zaloshnja. Ja sesi shkruan Bardhyl Zaloshnja ,djali i Servetit,më 08.05.2001 në Tiranë ,në një letër derguar Luman Cakës :”….Më 1919,me nismën e Servet Zaloshnjes,është bërë mbledhja në Zaloshnje e Komitetit për Shpëtimin Kombëtar,në selamllëket e shtëpisë së tij.Aty ,kanë marrë pjesë delegatë,jo vetëm nga Skrapari ,por edhe nga Korça, Kolonja, etj. Siç më ka treguar veterani Sabri Ujaniku,i cili ka vdekur,për këtë mbledhje, ishin grumbulluar, për mbrojtjen e saj, mbi 2000 luftëtarë të shpërndarë në fshatrat rreth Zaloshnjes.( Zaloshnja, Mëlovë, Sojat, Përrenjas, Davidh, Ujanik, Gjerbës,etj) . Sabriu , ishte korrieri i Servetit dhe shpërndante korrespondencën,që lidhej me Riza Cerovën , në Tepelenë, Muço Kapinovën dhe pjesën e çetës së Servetit ,në Vlorë dhe mikun e ngushtë të Servetit, Meleq Frashëri,që ishte komandant xhandarmërie në Lushnje , me të cilin, ishte ngushtësisht i lidhur,për përgatitjen dhe mbrojtjen e mbledhjes së Kongresit të Lushnjes. “

Ja , ja tek është Ai zgalem i Shqipërisë .

Sot e Nesër, Ai ndriçon .

Prap do të jetë i gjallë…

Shtëpia e Tij , Kuvende Historie ,

dhe sot , është një MONUMENT I RRALLË.

1.Mahmut Zaloshnja , me bastun në dorë .

Një foto e rrallë e vitit 1914, dalë tek shtëpia e Servet dhe Mahmutit. Fotoja tregon Kuvendin e burrave të fshatit dhe të të tjerë trimave, në luftë kundë masakrave të grekut, në Jugë të Shqipërisë. Nga e majta lart – djathtas:1.Musai, 2.Karafili, 3.Sakolli, 4. Serveti, 5.Hasani, 6.Jaçe e 7.Mahmut Zaloshnja , me bastun në dorë. 8.. Zylyftar Radovicka, 9.Riza Kikino, 10. Idriz Drizari që mban në prehër, 11. Ali Hasan Zaloshnjen e vogël .

Emri dhe vepra e Servetit nuk mund të shkruhet kurrë në një shkrim të tillë.Ai kishte lidhje me shumë trima të kohës,si me : Themistokli Gërmenjin, Spiro Kosturin etj . Edhe sot i këndohet një këngë në Dushar të Korçës,për lidhjet e ngushta që kishte Servet Zaloshnja,me trimat e lirisë.. “

Burri me vetulla të trasha ,

që me grusht i binte murit ,

ish Serveti nga Zaloshnja ,

bashkë me Spiron e Kosturit .

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

Servet Zaloshnja dhe një humbës i madh .

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

Kam vite që kërkoj që emri i Servet Zaloshnjes,t”i vihet shkollës 9- vjeçare të vendlindjes së tij . Kam shkëmbyer shumë letra me politikën shqiptare,që nga presidentët e deri në Komunën e Gjerbësit.Letërkëmbime dhe biseda telefonike,kam bërë dhe me z.Nesim Spahiu,kryetar i bashkisë në Çorovodë. Asnjë përgjigje pozitive. Emri i dëshmorit Xhevahir Sula,që mban ajo shkollë, është i paharruar nëpër shekuj dhe nuk shkelim mbi gjakun e tij. Populli i Zaloshnjes,i kudondodhur,duhet të dij se shkollës 9- vjeçare,i takon emri i mësuesit të parë të Zaloshnjes : Servet Asllan Zaloshnja. Duhet të jemi ideatorë të çështjes dhe të vemë në vend nderin e Historisë .” Servet Zaloshnja “,duhet të jetë emri i shkollës. Gjithashtu, të nderuar lexues e zaloshnjarë,dua të shkruaj dhe për një çështje dramatike tjetër për rilindësin e shquar të Shqipërisë,Servetin e madh. Varri i tij dikur ishte në Verbas të Fierit.Në vitin 1984,varri i tij,vendoset në Parcelën e Patriotëve të rrethit Skrapar, me vendim të qeverisë së rrethit Skrapar,sipa vendimit të shtetit shqiptar.. Në vitin 2014 shkoj dhe vizitoj varrezat publike të Çorovodës ,ku ishin dhe varret e patriotëve. Shikoj varrin e Servetit,por nuk po e shihja . Pastaj sytë më panë një foto të tij vendosur tek varri . As emër, as mbiemër,as datëlindje dhe as datëvdekjeje, nuk kishte ky varr i të madhit Servet .Ajo ishte fotua, kur Serveti, kishte qenë nënprefekt,në Nënprefekturën e Fierit në vitet 1920. Atëherë,kuptova se ai ishte varri i tij .Varri ishte i dëmtuar në krahun e majtë .Ky varr dhe sot është i parregulluar.Dikush, një njeri i huaj që e shikon,do të habitet shuuuuumë. Del pyetja :Kush e ka si detyrë për ta rregulluar varrin ? Bashkia apo dikush tjetër ? Këto janë dy çështje me shumë rëndësi për figurën e rilindësit të shquar Servet Zaloshnjes,i cili me këtë që shkrova,është dhe një humbës i madh për historinë . Do të kalojnë shekuj dhe emri e vepra e tij , do të rilartësohen nëpër shekuj .

Gazeta “Besa”, për ceremoninë e varrimit të Servet Zaloshnjes,16 Tetor 1931.@@@@@@@@@@@@@@

Fier 15 Tetor 1931 . Servet Zaloshnja .

Sot vdiq Z. Servet Zaloshnja, kryetar i komunës së qendrës. Ay grusht patriotësh, që kanë marrë pjesë aktive në lëvizjet për lirimin e atdheut, duhet të derdhi dy pika lot mbi varrin e këtij patrioti të çquar.Servet Zaloshnja, i ritur mi hijen e Tomorrit plak e të shejtë, kur ish dyke mbaruar mësimet e gjimnazit në Berat , e thirri trumbeta e lirisë dhe e vetqeverimit të Shqipërisë dhe e ftoj të marr malet e të çaj Tomorrin e Ostrovicën dhe si kryetar i çetës të kërkojë lirinë e truallit të tij të dënuar me vdekje prej gjykatës Turke. Si kryengritës, kundër shtetit Turk, këtë trim djalosh as e trëmbi as ia preu kuximin se ay, këtë luftë të shenjtë të filluar më 1905 e vazhdoj deri në shpalljen e konstitucionit turk, kur u kthye në vatrën e tij me shpresë se do të fillonte një jetë e lirë dhe e re për kombin shqiptar. Por massi kjo shpresë mas kohe fluturoj, Serveti, më 1910-1911 me gjithë shokët mori prapë malet e vazhdoi luftën, gjer sa mori fund kryengritja kombëtare.Sapo arrinte Ismail Qemali në Vlorë, ay u zgjodh si një nga delegatët e Beratit dhe mori pjesë në Kongresin e Vlorës në 28 Nëntor të vitit 1912.Në kohën e kryengritjes rebele Serveti luftoj kudo q”e thirri zëri i atdheut . Më 1918 u zgjodh delegat i Beratit në Kongresin e Durrësit, ku bashkë me shokët e vendosi formimin e Qeverisë provizore nën kryesinë e Turhan Pashës. Kur vepra e delegacisë së Durrësit u kuptua e dëmshme, për interesat e atdheut, ay u bashkua në Tomorricë me Meleq Frashërin e Xhavit Leskovikun dhe shtëpinë e tij në Zaloshnje e bëri folenë e gjithë patriotëve të ikur nga Korça , ku vëndosnë bazat e para për një luftim të ri dhe sistematik, dyke bërë Kongresin Historik të Lushnjes. Gjatë jetës , Serveti, pa lakmuar për ofiqet e larta, veproi si sekretar nënprefekture, si krahinor,si zëvëndës nënëprefekti dhe më në fund si kryetar komuneje këtu në Fier, ku me sjelljet e tij korekte e fisnike kishte fituar simpathinë e dashurinë e gjithë popullsisë, e cila sot bashkë me natyrën po e vajtojnë humbjen e tij , në një moshë të re. Varrimi u bë sot me një ceremoni solemne ku mori pjesë gjithë populli dhe autoritetet . Mbi varrin iu vunë tri kurorë, njëra nga familja e të ndyerit, tjetra nga nënprefektura prej zotit Kristo Koçi, dhe e treta nga grupi i nëpunësve. Mbi varrin foli , tue pikëllue gjithë gjendjen, Zoti Kristo Koçi .“ Besa” me pikëllim mer pjesë në këtë zi dhe i paraqet ngushëllimet e saj familjes e të afërmëve të të ndyerit. Korespondenti.“Marrë nga gazeta “ Besa”, gazetë politike e përditëshme, e dates ( 16 e Premte ) Tetuer 1931 .” @@@

Vepra e Servet Zaloshnjes,një vepër e Rilindjes sonë Kombëtare,që nuk njihet ende e plotë .E paharruar emri e vepra e Tij nëpër shekuj.